خرید دین یعنی طلبکاری، طلب مدتدار خود از یک بدهکار را با قیمت نقدی مورد توافق به شخص دیگری بفروشد. پس چیزی که فروخته میشود خود طلب است؛ چک، سفته، فاکتور یا قرارداد فقط میتواند سند یا نشانه آن طلب باشد.
فرض کنید شرکت «الف» کالایی را به شرکت «ب» فروخته و قرار است سه ماه بعد ۱۰۰ میلیون تومان دریافت کند. شرکت الف اکنون به پول نیاز دارد و طلب خود را با قیمت ۹۲ میلیون تومان نقد به سرمایهگذار میفروشد.
نکته مهم این است که سرمایهگذار صرفاً «یک برگ چک» نمیخرد. او باید طلبی را بخرد که:
منبع رسمی آیتالله سیستانی نیز چک حقیقی را سند بدهکاری میداند و توضیح میدهد که معامله بر طلب انجام میشود، نه بر ارزش کاغذ چک. مسائل ۹۶۰ و ۹۶۱
ممکن است طلبکار برای حقوق کارکنان، خرید مواد اولیه یا ادامه فعالیت، امروز به نقدینگی نیاز داشته باشد. او در برابر دریافت پول نقد امروز، طلب مدتدار خود را با قیمت توافقی منتقل میکند.
قیمت خرید میتواند با توجه به مدت باقیمانده، ریسک بدهکار، کیفیت اسناد، هزینه بررسی و شرایط بازار تعیین شود. کمتر بودن قیمت خرید از مبلغ اسمی، بهتنهایی نشان نمیدهد قرارداد قرض است؛ باید ساختار واقعی معامله بررسی شود.
خیر. باید منشأ واقعی بدهی، مالکیت طلب، اعتبار انتقال، نبود اختلاف و سایر شرایط بررسی شود.
اصل بدهی از معامله پایه ایجاد شده است. پس از انتقال معتبر، حق مطالبه مطابق قرارداد و قواعد انتقال به دارنده جدید میرسد.
نمیتوان چنین حکم مطلقی داد. واقعیبودن دین، نقدبودن عوض، نوع عوض، صورینبودن و نظر مرجع تقلید از عوامل مهماند.
این مطلب آموزش عمومی است و جایگزین فتوای اختصاصی، مشاوره حقوقی یا ارزیابی سرمایهگذاری نیست.