حتی اگر دین واقعی باشد، ممکن است بدهکار دیر بپردازد، درباره معامله اختلاف ایجاد شود یا اجرای سند زمان ببرد. ارزیابی ریسک برای حذف کامل خطر نیست؛ هدف آن شناخت، قیمتگذاری و کاهش ریسک پیش از خرید است.
مسیر در یک نگاه۱ریسک واقعیبودن دین
۲ریسک حقوقی و اسناد
۳ریسک بدهکار
۴ریسک فروشنده و تقلب
۵ریسک وصول و زمان
۶تصمیم پذیرش، قیمت یا رد
- منشأ واقعی دارد؟
- مبلغ و سررسید روشن است؟
- کالا تحویل یا خدمت انجام شده است؟
- اختلاف، فسخ، اقاله، تهاتر یا پرداخت قبلی وجود دارد؟
- طلب قبلاً منتقل، وثیقه یا بازداشت نشده است؟
- قرارداد پایه معتبر و قابل استناد است؟
- امضاکنندگان اختیار داشتهاند؟
- انتقال طلب ممنوع نشده است؟
- تشریفات چک، سفته یا برات رعایت شده است؟
- برای چک صیادی، ثبت صدور، تأیید و انتقال سامانهای درست است؟
- سابقه پرداخت چگونه است؟
- توان نقدینگی و فعالیت جاری دارد؟
- تعهدات همزمان او چقدر است؟
- سابقه چک برگشتی، دعوا یا محدودیت مهم دارد؟
- درآمد یا جریان وجوه بازپرداخت از کجا میآید؟
- اطلاعات و مدارک او با منابع مستقل سازگار است؟
- سابقه معاملات واقعی و تحویل دارد؟
- میان فروشنده و بدهکار رابطهای وجود دارد که احتمال سند صوری را بالا ببرد؟
- آیا فروشنده همکاری لازم برای تأیید و پیگیری را میپذیرد؟
- ابزار پرداخت چیست؟
- در نکول چه مسیری باید طی شود؟
- هزینه و زمان پیگیری چقدر است؟
- دارایی یا تضمین قراردادی معتبر وجود دارد؟
- نقش هر طرف در وصول چیست؟
یک امتیاز تنها کافی نیست. برای هر فرصت بهتر است این موارد نمایش داده شود:
- سطح ریسک و معنای آن؛
- عوامل مثبت؛
- عوامل منفی؛
- مدارک بررسیشده؛
- ریسکهای باقیمانده؛
- مبنای قیمت و مدت.
قیمت پایینتر یک طلب ممکن است نتیجه مدت بیشتر، کیفیت پایینتر اعتبار، ضعف اسناد یا دشواری وصول باشد. اعلام بازده بدون توضیح عوامل ریسک، تصویر ناقصی به سرمایهگذار میدهد.
- «اعتبارسنجی شد، پس نکول نمیکند.» → اعتبارسنجی احتمال را میسنجد، آینده را تضمین نمیکند.
- «چک صیادی است، پس معامله پایه واقعی است.» → ثبت چک، منشأ طلب را بهتنهایی ثابت نمیکند.
- «صندوق ذخیره یعنی ریسک صفر.» → باید شرایط، شخص متعهد، استثناها و توان ایفای تعهد بررسی شود.
- متن تنقیحی آییننامه خرید دین، مواد ۸۸ و ۸۹.
- دفتر رسمی آیتالله سیستانی، مسئله ۱۴۷۴.
- متن تنقیحی قانون اصلاح قانون صدور چک.
پیش از انتشار، مدل امتیازدهی و کنترلهای واقعاً اجراشده DeinUp باید توسط واحد ریسک تأیید شوند.